Πόσο "ανοιχτή" είναι η τάξη στην κριτική;;;

Μια αλήθεια που πονάει -και δεν είναι μόνο εκπαιδευτική- είναι πως η κριτική προς τα έργα μας πονάει όσο καλόπιστη κι αν είναι. Ίσως να μη εκπαιδευθήκαμε από τα παιδικά μας χρόνια στο να κρινόμαστε, αλλά μάλλον στο να κρίνουμε, και πολλές φορές, ισοπεδωτικά. Ίσως να βλέπουμε στο πρόσωπο του κάθε "κριτή" κάποιον πολύ επικίνδυνο εχθρό που θα γκρεμίσει το ψυχικό οικοδόμημα που έχουμε επιμελώς χτίσει-εξωραΐσει. Ίσως, τελικά, να φοβόμαστε τον ίδιο τον πατέρα μας που ακόμα δεν έχουμε ξεπεράσει και τη βαριά σκιά του.

    Θεωρώ, επομένως, ότι είναι κρίσιμης σημασίας σκοπός του σχολείου, και μάλιστα από την παιδική ηλικία, να εθίσει τους μαθητές στο κρίνειν και κρίνεσθαι.

   Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά, μέσα σε μια σχολική τάξη λειτουργούν ψυχικά δυναμικά που πολλές φορές μπορεί να την υπερβαίνουν. Κάποτε ανεπανόρθωτα. Αυτό αποκαλύπτεται αναφανδόν αν δώσουμε στα παιδιά την ευκαιρία να κρίνουν το έργο κάποιου συμμαθητή/τριά τους:

• Άλλος/η κρίνει ατεκμηρίωτα

• Άλλος/η κρίνει μεροληπτώντας υπερ του/της φίλου/ης,

• Άλλος/η κρίνει ανταποδοτικά

• Άλλος/η δεν κρίνει καθόλου, γιατί δήθεν ντρέπεται, δεν έχει γνώμη ή φοβάται μήπως κριθεί κι εκείνος αργότερα

    Νομίζω πως μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να μυήσουμε τους μαθητές μας στη σωστή -αν μπορούμε να το πούμε- κριτική, είναι να διοργανώνουμε συχνά δράσεις που να την περιλαμβάνουν. 

   Μια δράση που προσφάτως αναλάβαμε στο πλαίσιο του μαθήματος της Ιστορίας (Κεφ. 20, Η φύλαξη των ανατολικών συνόρων και οι Ακρίτες) ήταν η διοργάνωση διαγωνισμού ποιητικής απαγγελίας του ποιήματος  "Ο θάνατος του Διγενή". Οι τρεις πρώτοι που θα κατάφερναν να αποστηθίσουν το ποίημα και να το αποδώσουν όσο καλύτερα γινόταν θα αποτελούσαν την τριμελή επιτροπή που θα έκρινε τους υπόλοιπους μαθητές στο διαγωνισμό που θα ακολουθούσε την επόμενη μέρα μέσα στη σχολική τάξη την ώρα του μαθήματος.

   Την άλλη μέρα οι τρεις προσήλθαν με τα ταμπελάκια βαθμολόγησης που έφτιαξαν σπίτι τους και αφού πέρναγε ένας-ένας από τους συμμαθητές τους τους βαθμολογούσαν -ο καθένας μόνος του- πάνω σε τέσσερα κριτήρια που είχαμε συζητήσει: γνώση του ποιήματος, άνεση, κίνηση, θεατρικότητα.

   Η διαδικασία πήγε καλά. Ακολούθησε κριτική επί της κριτικής και της όλης διαδικασίας.

    Συμπέρασμα: Το να κρίνεις και να κρίνεσαι με αξιοπρέπεια απαιτεί ενσυναίσθηση, συναισθηματική νοημοσύνη, υπευθυνότητα και "ψυχική έκθεση".